سنگي .. پنجره



باسلام
خدمت دوستان وبلاگ نويس و همچنين بازديد كنندگان عرض شود كه هدف از آوردن مقدمه كتاب بهانه اي بود براي بيان ديدگاه هاي اين جانب به عنوان كسي كه شعر وادبيات يكي از دغدغه هاي روزمره اش بوده و هست و نیز زمينه اي است براي طرح يك سري مسائل و تبادل نظر با دوستان كه بدانم آیا من درست فکر می کنم؟ وگرنه تکرار می کنم در شعر امروز خودم را صاحب نظر نمی دانم.
1-سيامك عزيز، دوست خوبم درمورد عدم ارتباط جهان بيني شاعر با تاريخ وسياست مطالب قابل توجهي را متذكر شده اند .
با توجه به در كنار هم گذاشتن تاريخ تمدن و تاريخ معنوي بشر(آنچه بر معنويت بشر از آغاز تاكنون گذشته استSpirital history ) در مي يابيم كه براي مثال تاريخ، به عنوان بستري براي علم همواره درجهت دگرگوني جهان بيني ها ابزاري بوده است كه ناگزير از قبول آنيم . آيا مي توان منكرتغيير جهان بيني هنرمندان پس از دريافت بشر از كرويت زمين شد ؟ آيا نه اين است كه بسياري از مخلوقات ادبي ما محصول جهان بيني ديكته شده توسط حاكمان بوده است ؟ براي مثال آيا جهان بيني تحريف شده برزويه طبيب در مقدمه كليكه و دمنه كه دنيا را همچون چاهي تيره و تار مي بيند كه موشان سياه وسفيد .... جهان بيني است كه از يك مكتب شرقي سرچشمه گرفته است ؟ مسلم است كه خير. برزويه در مقدمه مي گويد كه مادرم از بزرگان دين زرتشت است و مي دانيم كه جهان بيني زرتشت نگاه روشني به دنيا دارد پس اين ترديد پيش مي آيد ابن مقفع و چه بسا نصرالله منشي با توجه به جو فرهنگي آن دوره اين مطالب را به نفع جهان بيني مرسوم تغيير داده اند كه ابوريحان نيز به اين تحريف اشاره اي دارد.

2-دوست عزيزم نويسنده وبلاگ فرهنگستان در مورد اينكه معني در بطن شاعر است با بياني كنايه آميز در مورد عدم دريافت منظور شاعر اشاره اي داشته اند .
در اين مورد( نه در مورد شعر مذكور) كه اصولا در مورد مقوله هنر بايد گفت مكتب هاي هنري كه در گونه هاي مختلف هنر اعم از موسيقي ، نقاشي و شعر در جهان ارائه شده است بيانگرتعدد سلايق و پويايي هنر است كه هر كدام هدف و به عبارتي فلسفه اي بياني خاص را دنبال مي كند .اگر سورئاليسم از دل رئاليسم بر مي آيد و جستجو در ضمير پنهان و درك فعاليت پنهان آن را مورد توجه قرار مي دهد ويا پارناسيسم ورمانتيسم و.. خيلي از همين قبيل «ايسم» ها بوجود مي آيد معني آن اين است كه هنر زواياي ديد مختلفي دارد كه هر كس دريافت هاي خاص خود را از آن دارد .
نكته دوم اينكه به نظر من هنرمند پس از خلق اثر در مورد اثر فقط يك حق راي دارد آن هم به عنوان يك خواننده . و چه زياد آثاري را سراغ داريم كه خالق آن از پيش تصميمي براي خلق آن نگرفته است و پس از خلق آن شايد خود نيز به نحوي درگير با آن اثر بوده است . داستان معروف «متنبي» شاعر عرب و قصيده« سينيه» را كه شاعر خود معني بيتي از قصيده را نمي دانست و آن را از طفلي در مكتب آموخت نمونه قديمي آن است و نمونه جديد آن مكتبي است كه به هنرمند اجازه اي براي توضيح در مورد اثرش نمي دهد. كه اسم «ايسمي » آن را به خاطر ندارم.
3-گرگدن عزيز گفته است كه من هنوز از تو شعر عاشقانه نخوانده ام . راستش را بخواهيد حق با اوست من عاشقانه نوشته ام ولي نخوانده ام اين دو دليل دارد يكي اينكه حس مشتركم را در خيلي از غزل هاي عاشقانه امروز ميخوانم واشباع مي شوم از اين رو وظيفه خود مي دانم كه آنچه درتوان دارم حرف هايي را بزنم كه آنها توقع شنيدنش را دارند . دوم اينكه به نظر من عاشقانه شعر گفتن بهتر از شعر عاشقانه گفتن است .« بهتر» به معني ترجيهي آن است. توضيح اينكه ادبيات كلاسيك ما پر است از شعر هاي عاشقانه كه در شرح دلربايي و بي وفايي معشوق يا ممدوح ويا موجودي خيالي وياشاهدي نورسيده بوده است ولي در اين ميان شعر هايي ماندگار شده اند كه عاشقانه سروده شده اند پس مهم اين نيست كه شعر عاشقانه بگوئيم مهم اين است كه در با ره هر موضوعي كه مي گوييم عاشقانه و با اعتقاد كامل بگوييم وبا خودمان صداقت داشته باشيم.و حكايت آن شاعر نباشد كه درقرن پنجم شعري را گفت كه با « شب است...» شروع شده بود و بعدها كاشف به عمل آمد كه اين شعر در مجلس سلطان فلان الين بعد از ناهار سروده شده است .



نقد امروز :
با اين تو ضيح نكته كه من پيشا پيش از طرف شماعزيزان به خودم قول كمك و هم فكري و تبادل نظر را داده ام قرار گذاشته ام مباحثي را در مورد شعر معاصر مطرح كرده وآن را به مشورت بگذارم.
يكي از اين مسائل كه از سال هاي 69 -70 تاكنون دغدغهء ام بوده است و هنوز هم هست بسامد به كارگيری يك سري واژه ها وتركيبات وعبارات شعري در يك مدت زماني خاص ، در شعر امروز است . براي مثال در همان سال ها واژه ها وعباراتي چون « شالي » ، «آويشن » ،« مرد تبردار» و... از همان هايي بود كه مي شد به وفور در شعرآن روزگار مشاهده كرد كه كافي است با تورق مجله هاي شعر و يا مجموعه شعر هاي آن موقع به اين نمونه ها دست يابيد.يادم هست يك روز از يكي از همين شاعران كه اتفاقا كويري هم بود پرسيدم تو تا به حال شالي ديده اي ؟ گفت نديده ام ولي « مُد» است.!
جدا از كاربرد همساني واژگان اين تكرار ها از نوع «موضوعي » نيز به چشم مي خورد مثلا همين اواخر يقين دارم كساني كه اندك مطالعه اي در شعر معاصر و بخصوص غزل دارند شعر هايي در موضوع « دختري كه در ماشين گل زده نشسته ... » و نگاه نوستالوژيك شاعر خوانده اند.
در اين مورد مي توانم بگويم اگرچه طبع آزمايي در اين قبيل موضوعات تنوع گفتاري به همراه دارد ولي به همان نسبت و چه بسا بيشتر لطمه هاي زباني و ابتذال و تكلف را در شاعران باعث مي آيد كه مي توان در ادبيات كلاسيك نيز نمونه هايي از آن را يافت و از آن عبرت گرفت .براي مثال شايد تابه حال بيش از ده منظومه مخزن السرار و ليلي و مجنون توسط شاعران بعد از نظامي سروده شده ولي آيا كدام از آن ها جاودان شده است ؟ در اين باره در مطلب آينده بيشتر خواهيم گفت و نیز از شما خواهیم شنید.


سنگي و... پنجره

سنگي و دست كودك و نفرين پنجره
سنگي كه دور بود از آئين پنجره
چشمان خيس كودك و بغضي كه خيره بود
در چشم بي تفاوت و سنگين پنجره
آنجا هنوز جاي كف دست مادر است
دستي كه بود در پي تزئين پنجره
هرروز صبح كيف و كتاب و چه خوب بود
دست دعاي مادر و آمين پنجره
مادر ولي چه زود از آن سو كنار رفت
او ماند و خاطرات نخستين پنجره
×××
بابا نشسته است كنار زن جوان
سنگي و دست كودك و نفرين پنجره

/ 36 نظر / 10 بازدید
نمایش نظرات قبلی
نیما عابد

با سلام آغاز هفته آرزوی شادی مستدام برایتان دارم

کرگدن

حسن جان سلام خوبی ؟ خیلی مخلصیم ... عرض شود که ما توی دانشکده قراره يه جشن غزل راه بندازيم يه جلسه شعر خونی فقط با قالب غزل زمانشم احتمالا هفته اول خرداد باشه خيلی دوست دارم تو هم بيای و غزل بخونی اما اگرم به هر دلیلی نيومدی خيالی نيست و فدای سرت !! فقط به يه شرط !! که اگه دلت نخواست بيای يکی از غزلاتو بدی مرتضی بياره و بخونه ... باشه ؟ ضمنا به مرتضی گفتم سیرابی ! یادش رفته بهت بگه قراره از تو غزلایی که اونجا خونده میشه یه کتابم چاپ بشه به من گفتن کسی رو سراغ داری که واسه همچین مجموعه ای بتونه یه مقدمه بنویسه ( مثلا راجع به چشم انداز غزل دانشجویی ) ؟ من رو شما سه تا فکر می کردم مرتضی که جا خالی داد ! می مونه تو و فری حالا بعدا بیشتر حرف می زنیم ... فدای تو فعلا .

مسيح

سلام استاد. حق با شماست. اما از كجا معلوم كه همه كساني كه شعر مي‌گن فكر انتشار و پيدا كردن مخاطب عام رو بكنن؟ شعر گفتن به هرحال يه ابزاره. بگذار هركي هرچي دلش خواست بگه. اون شعرهايي جاودان مي‌مونن كه بايد بمونن... راستي، اين چه طرز آدرس دادنه. رفتم نشر پايا پي كتاب‌ات، گفتند اسمت رو هم حتي نشنيدن. مجبور شدم جستجوي غرفه به غرفه كنم تا بالاخره تو غرفه‌ي كاشي‌ها پيدات كردم... خوشحال‌ام به هرحال.... تا بعد

amousibilou

سلام غريب! روایت سنگ و کف و پنجره... تکرار تلخی است که به هزار رنگ و هزار طرح و هزار نمود در بودی ما نقل می شود. ديده ای حتما که طفل عاصی چه جور تاوان پس مي دهد؟!

مسيح

سلام مجدد. نشر پايا گمانم در سالن ۸ بود يا ۹. دم در سالن، تو ليست غرفه ها حتما پيداش مي كني. عزت زياد

محسن اشتياقي

سلام حسن جان! دست مريزاد! خوب بحثی رو پيش کشيدی! من يادمه يه وقتی « هبوط » مد شده بود! چه بدبختی کشيدم من تا بفهمم معنی هبوط چيه؛ بماند!! ولی اونچه برام جالب بود ترکيباتی بود که الکی از اين جور کلمه ها می ساختند!! منم که بچه بودم ( بلا نسبت شما بزرگا) بدبختيم مضاعف می شد! به هر حال سر فرصت ميام و از نظرات فيثاغورثی در اين باب فرو گذار نمی کنم!! خوشحالم که اينجا رو پيدا کردم. بازم ميام به ديدنت! تو هم اگر سرت گرفت يه سری به ما بزن. فدات!

فري

سلام. بابا سه نقطه! اين نقطه هات منو كشته.......من رفتم بدرود. اين آقاي ؟ نيامده اين روزها شوراي شهر است....به اهل و عيال و دانيال سلام برسان.

محسن اشتياقي

راستی يک خبر جالب این آقا کرگدن داده بود. ببينم؛ اين جلسه فقط مال دانشجوهای شاعر است؟ ما هم تا اکابر قديم خونديم! اگر زمان و مکانش رو اعلام کنند و بچه ها رو هم راه بدهند ما هم ميايم!! باعث خوشوقتی است. دوباره فدات!!

زهرا باقری شاد

سلام.به شعراتون ح س و د ی م شد. موفقتر از این باشید.

haleh

سلام... قبل از هر چی بايد بگم که بی کامپيوتری بد بلايی و باعث شده ديکه حتی نتونيم به بلاگايی که خيلی دوست داريم حتی سر بزنيم... اول از همه اینکه جناب آدمک يه اشاره ای به کسالت شما کردن که اميدوارم اصلا اصلا جدی نباشه و دومش هم که شعر تون من و ياد کتاب شوهر آهو خانم انداخت ...نمی دونم چرا...موفق و سلامت و ... باشيد